Proje: EOS AJANS YAYINCILIK Ajanda İçerik Bilgileri Yazarlar Prof. Dr. Sevgi OKTAY Prof. Dr. Semra ERDOĞAN Prof. Dr. Nermin OLGUN Yard. Doç. Dr. Şeyda ÖZCAN Uzm. Hem. Gülhan COŞANSU Uzm. Hem. Selda ÇELİK Uzm. Hem. Belgin BEKTAŞ Hem. Nurdan YILDIRIM DÖKECEK

Katkıda Bulunanlar Prof. Dr. Nezihe KIZILKAYA BEJİ Yard. Doç. Nevin HOTUN ŞAHİN Hem. Şengül IŞIK Hem. Yeter ERBİL Hem. Çağrı ÇÖVENER Tasarım Uygulama ve Yayına Hazırlık EOS AJANS Görsel Yönetmen Ali ERDOĞDU EOS AJANS Tel: 0216 346 21 47 Tel&Fax: 0216 346 10 93 E-mail: [email protected] Web: www.eosajans.com Baskı Mart Matbaa Sistemleri ISBN No: 978-975-98323-3-9

]

Her hakkı saklıdır. EOS AJANS ve Yayıncılığın yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla ve amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz. Ocak 2011

]

NVF-012-0909

NovoFine® 31G ‹¤ne (0.25 x 6 mm) NovoFine® 30G ‹¤ne (0.3 x 8 mm) NovoFine®, NovoPen® 3, FlexPen®, NordiPen® 5, NordiPen® 10, NordiPen® 15 adlı enjeksiyon sistemleri ile kullanıma mahsus tek kullanımlık steril i¤nelerdir. NovoFine® i¤nelerinin kullanımı için NovoPen® 3, FlexPen®, NordiPen® 5, NordiPen® 10, NordiPen® 15 kullanım kılavuzlarına bakınız. ‹¤nelerin koruyucu kılıfı hasara u¤ramadı¤ı takdirde sterilitesi garanti altındadır. Kullanım öncesi i¤neyi bükmeyiniz veya hasar vermeyiniz. ‹thal ‹zni Sahibi: Novo Nordisk Sa¤lık Ürünleri Tic. Ltd. fiti. Nispetiye Cad. Akmerkez E3 Blok Kat 7 34335 Etiler-‹stanbul ‹zin Tarihi ve No.: 21.05.1993-1993/28 Üretici: Novo Nordisk A/S 2880 Bagsvaerd, Danimarka KDV Dahil PSF: NovoFine i¤ne ucu 100 adet (31G-6 mm), (30 G-8 mm): 27,00 TL (01.01.2010). Referans: * Medical Rationels for the single use of insulin needles, data on file, Novo Nordisk.

NovoFine® 31G 6 mm ‹¤ne ucu

NovoFine® 30G 8 mm ‹¤ne ucu

NNTL/NTW/14/June2010/1/R1

Tak

Çevir Hastalar taraf›ndan tercih edilmektedir.

Her 4 hastadan 3’ü NovoTwist®’i tercih etmektedir.1

Kolay

‘Tak çevir’ i¤ne ucu insülin enjeksiyonunu kolaylaflt›r›yor.

Güvenilir

‹¤ne ucunun do¤ru takıldı¤ını duyarak ve hissederek emin olma imkanı sa¤lıyor.

NovoFine® 30G ‹¤ne 0.3 x 8 mm

NovoTwist® 30G ‹¤ne 0.3 x 8 mm NovoTwist® 32G ‹¤ne 0.25 x 5 mm NovoTwist® K›sa Ürün Bilgisi Novo Nordisk önceden doldurulmufl enjeksiyon cihazlar› ile kullan›lmak üzere dizayn edilmifl, tek kullan›ml›k enjeksiyon i¤nesidir. NovoTwist® i¤ne uçlar›n›n kullan›m› için i¤ne kutusunun kapak içine bak›n›z. ‹¤nelerin koruyucu k›l›f› hasara u¤ramad›¤› takdirde sterilitesi garanti alt›ndad›r. Kullan›m öncesi i¤neyi bükmeyiniz veya hasar vermeyiniz. ‹thal ‹zni Sahibi: Novo Nordisk Sa¤l›k Ürünleri Tic. Ltd. fiti. Nispetiye Cad. Akmerkez E3 Blok Kat:7 34335 Etiler-‹stanbul Üretici: Novo Nordisk A/S 2800 Bagsværd, Danimarka KDV Dahil PSF: NovoTwist® i¤ne ucu 100 adet (32 G-5 mm), (30 G-8 mm): 27,00 TL Referans: 1. Sommavilla B et al. Safety, simplicity and convenience of a modified prefilled insulin pen compared with an established prefilled pen. Expert Opin Pharmacother 2008; 9 (13): 2223-32.

NovoFine® 31G ‹¤ne 0.25 x 6 mm NovoFine® K›sa Ürün Bilgisi NovoFine®, NovoPen® 3, FlexPen®, NordiPen® 5, NordiPen® 10, NordiPen® 15 adlı enjeksiyon sistemleri ile kullanıma mahsus tek kullanımlık steril i¤nelerdir. NovoFine® i¤nelerinin kullanımı için NovoPen® 3, FlexPen®, NordiPen® 5, NordiPen® 10, NordiPen® 15 kullanım kılavuzlarına bakınız. ‹¤nelerin koruyucu kılıfı hasara u¤ramadı¤ı takdirde sterilitesi garanti altındadır. Kullanım öncesi i¤neyi bükmeyiniz veya hasar vermeyiniz. ‹thal ‹zni Sahibi: Novo Nordisk Sa¤lık Ürünleri Tic. Ltd. fiti. Nispetiye Cad. Akmerkez E3 Blok Kat 7 34335 Etiler-‹stanbul ‹zin Tarihi ve No.: 21.05.1993-1993/28 Üretici: Novo Nordisk A/S 2880 Bagsvaerd, Danimarka KDV Dahil PSF: NovoFine i¤ne ucu 100 adet (31G-6 mm), (30 G-8 mm): 27,00 TL (01.01.2010)

www.novonordisk.com.tr

2011 Yılı Takvimi - Year Calendar

2011 Ocak - January

2011 Şubat - February

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

M T W T F S S

M T W T F S S

M T W T F S S

1 2



3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

18

24/31



19

20

21 22 23

25 26 27 28 29 30

1 2 3 4 5 6 8

9

10

14 15 16 17 18 19 20



7

1 2 3 4 5 6 8

9

10

11 12 13

14 15 16 17 18 19 20

21 22 23 24 25 26 27

21 22 23 24 25 26 27

28

28

2011 Nisan - April

2011 Mayıs - May

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

M T W T F S S



11 12 13

M T W T F S S

1 2 3





1

4 5 6 7

8 9 10

2 3 4 5 6 7 8 9 10

11 12 13 14

15 16 17

18

19

20

21

22 23 24

16 17 18 19 20 21 22

25

26

27

28

29 30

23/30 24/31



11

12

29

30

31

2011 Haziran - June





13 14 15

25 26 27

28 29

P S Ç P C C P



M T W T F S S



1 2 3 4 5

6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27

28

29

30

2011 Temmuz - July

2011 Ağustos - August

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

M T W T F S S

M T W T F S S

M T W T F S S



1 2 3

1

4 5 6 7

8 9 10

8

2 3 4 5 6 7 9

10

11

2011 Eylül - September

12 13 14



1 2 3 4

5 6 7 8 9 10 11

11 12 13 14

15 16 17

15 16 17 18 19 20 21

18

19

20

21

22 23 24

22 23 24 25 26 27 28

19 20 21 22 23 24 25

25

26

27

28

29 30 31

29 30

26

31

12 13 14 15 16 17 18 27

28

29

30

2011 Ekim - October

2011 Kasım - November

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

M T W T F S S

M T W T F S S

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9





7

1 2 3 4 5 6 8

9

10

11 12 13

2011 Aralık - December



1 2 3 4

5 6 7 8 9 10 11

10 11 12 13 14 15 16

14 15 16 17 18 19 20

17

21 22 23 24 25 26 27

19 20 21 22 23 24 25

28

26

24/31

4



7

2011 Mart - March

18

19

20

21 22 23

25 26 27 28 29 30

29

30

12 13 14 15 16 17 18 27

28

29

30

31

2012 Yılı Takvimi - Year Calendar



2012 Ocak - January

2012 Şubat - February

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

M T W T F S S

M T W T F S S

M T W T F S S



1



2 3 4 5 6 7 8 9 10

11

12

13 14 15

16 17 18 19 20 21 22

23/30 24/31



25 26 27

28 29

1 2 3 4 5

13 14 15 16 17 18 19

19 20 21 22 23 24 25

29

P S Ç P C C P

9 10

11

12

13 14 15

16 17 18 19 20 21 22 23/30

24

25

26

27

28 29

12 13 14 15 16 17 18 26

28

2012 Mayıs - May 1

1 2 3 4

27

P S Ç P C C P





5 6 7 8 9 10 11

20 21 22 23 24 25 26

2012 Nisan - April M T W T F S S



6 7 8 9 10 11 12



28

29

30

31

2012 Haziran - June

M T W T F S S



27

P S Ç P C C P M T W T F S S

1 2 3 4 5 6



8

4 5 6 7

8 9 10

14 15 16 17 18 19 20

11 12 13 14

15 16 17

21 22 23 24 25 26 27

18

19

20

21

22 23 24

28

25

26

27

28

29 30

2 3 4 5 6 7 8





2012 Mart - March

7

29

9

30

10

11 12 13

31



1 2 3

2012 Temmuz - July

2012 Ağustos - August

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

M T W T F S S

M T W T F S S

M T W T F S S



1



2 3 4 5 6 7 8 9 10

11

12

13 14 15

16 17 18 19 20 21 22

23/30 24/31

25 26 27

28 29



1 2 3 4 5

2012 Eylül - September 1 2

6 7 8 9 10 11 12

3 4 5 6 7 8 9

13 14 15 16 17 18 19

10 11 12 13 14 15 16

20 21 22 23 24 25 26

17

27



28

29

30

31

18

19

20

21 22 23

24 25 26 27 28 29 30

2012 Ekim - October

2012 Kasım - November

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

P S Ç P C C P

M T W T F S S

M T W T F S S

M T W T F S S

1

8

2 3 4 5 6 7 9

10

12 13 14





1 2 3 4

1 2

5 6 7 8 9 10 11

3 4 5 6 7 8 9

15 16 17 18 19 20 21

12 13 14 15 16 17 18

10 11 12 13 14 15 16

22 23 24 25 26 27 28

19 20 21 22 23 24 25

17

29 30

26

24/31

31

11

2012 Aralık - December

27

28

29

30

18

19

20

21 22 23

25 26 27 28 29 30

5

2011 Yıllık Plan - Year Planner Ocak - January Yeni Yıl

Mart - March

Nisan - April

01 Cumartesi

01 Salı

01 Salı

01 Cuma

02 Pazar

02 Çarşamba

02 Çarşamba

02 Cumartesi

03 Pazartesi

03 Perşembe

03 Perşembe

03 Pazar

04 Salı

04 Cuma

04 Cuma

04 Pazartesi

05 Çarşamba

05 Cumartesi

05 Cumartesi

05 Salı

06 Perşembe

06 Pazar

06 Pazar

07 Cuma

07 Pazartesi

07 Pazartesi

08 Cumartesi

08 Salı

Dünya Kadınlar Günü

06 Çarşamba Dünya Sağlık Günü

07 Perşembe

08 Salı

08 Cuma

09 Çarşamba

09 Çarşamba

09 Cumartesi

10 Pazartesi

10 Perşembe

10 Perşembe

10 Pazar

11 Salı

11 Cuma

11 Cuma

11 Pazartesi

12 Çarşamba

12 Cumartesi

12 Cumartesi

12 Salı

13 Perşembe

13 Pazar

13 Pazar

13 Çarşamba

14 Cuma

14 Pazartesi

Tıp Bayramı

14 Pazartesi

14 Perşembe

15 Cumartesi

15 Salı

Tüketiciler Günü

15 Salı

15 Cuma

16 Pazar

16 Çarşamba

16 Çarşamba

17 Pazartesi

17 Perşembe

17 Perşembe

18 Salı

18 Cuma

18 Cuma

18 Pazartesi

19 Çarşamba

19 Cumartesi

19 Cumartesi

19 Salı

20 Perşembe

20 Pazar

20 Pazar

20 Çarşamba

21 Cuma

21 Pazartesi

21 Pazartesi

21 Perşembe

22 Cumartesi

22 Salı

22 Salı

23 Pazar

23 Çarşamba

23 Çarşamba

24 Pazartesi

24 Perşembe

24 Perşembe

24 Pazar

25 Salı

25 Cuma

25 Cuma

25 Pazartesi

26 Çarşamba

26 Cumartesi

26 Cumartesi

26 Salı

27 Perşembe

27 Pazar

27 Pazar

27 Çarşamba

28 Cuma

28 Pazartesi

28 Pazartesi

28 Perşembe

29 Cumartesi

29 Salı

29 Cuma

30 Pazar

30 Çarşamba

30 Cumartesi

31 Pazartesi

31 Perşembe

09 Pazar

Önemli Haftalar 3 - 5 Aralık 2010 8. Ulusal Cinsellik Ve Cinsel Tedaviler Kongresi 16 - 22 Ocak 2011 ESIM 2011 Kış Okulları

6

Şubat - February

Sigarayı Boykot Günü

Önemli Haftalar 11 - 13 Şubat 2. Ulusal Hücresel Tedavi ve Rejeneratif Tıp Kongresi

Önemli Haftalar 2 - 6 Mart 10. Uludağ Jinekoloji ve Obstetri Kış Kongresi 6 - 9 Mart 7. Uludağ Pediatri Kış Kongresi 10 - 13 Mart 6.Uludağ Nöroloji Günleri 24-27 Mart 2. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Mezuniyet Sonrası Kursu

16 Cumartesi Dünya Hemofili Günü

17 Pazar

22 Cuma Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı 23

Cumartesi

Önemli Haftalar 27 Nisan - 1 Mayıs 7. Ulusal Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Kongresi 30 Nisan - 4 Mayıs 2011 3th ECE 2011

2011 Yıllık Plan - Year Planner Mayıs - May 01 Pazar

01 Cuma

01 Pazartesi

02 Cumartesi

02 Salı

03 Salı

03 Cuma

03 Pazar

03 Çarşamba

04 Çarşamba

04 Cumartesi

04 Pazartesi

04 Perşembe

05 Pazar

05 Salı

05 Cuma

06 Pazartesi

06 Çarşamba

06 Cumartesi

07 Cumartesi

07 Salı

07 Perşembe

07 Pazar

08 Pazar

08 Çarşamba

08 Cuma

08 Pazartesi

09 Pazartesi

09 Perşembe

09 Cumartesi

09 Salı

10 Salı

10 Cuma

10 Pazar

10 Çarşamba

11 Çarşamba

11 Cumartesi

11 Pazartesi

11 Perşembe

12 Pazar

12 Salı

12 Cuma

Perşembe

06 Cuma

Hemşireler Günü

12 Perşembe

Dünya Çevre Günü Diyetisyenler Günü

Babalar Günü

13 Cuma Eczacılık Günü

Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı

Dünya Nüfus Günü

13 Çarşamba

13 Cumartesi

14 Salı

14 Perşembe

14 Pazar

15 Pazar

15 Çarşamba

15 Cuma

15 Pazartesi

16 Pazartesi

16 Perşembe

16 Cumartesi

16 Salı

17 Salı

17 Cuma

17 Pazar

17 Çarşamba

18 Çarşamba

18 Cumartesi

18 Pazartesi

18 Perşembe

19 Perşembe

19 Pazar

19 Salı

19 Cuma

20 Cuma

20 Pazartesi

20 Çarşamba

20 Cumartesi

21 Cumartesi

21 Salı

21 Perşembe

21 Pazar

22 Pazar

22 Çarşamba

22 Cuma

22 Pazartesi

23 Pazartesi

23 Perşembe

23 Cumartesi

23 Salı

24 Salı

24 Cuma

24 Pazar

24 Çarşamba

25 Çarşamba

25 Cumartesi

25 Pazartesi

25 Perşembe

14 Cumartesi

13 Pazartesi Gönüllü Kan Bağışı Günü

Gazeteciler Günü ve Basın Bayramı 26

26 Perşembe

26 Pazar

27 Cuma

27 Pazartesi

27 Çarşamba

27 Cumartesi

28 Cumartesi

28 Salı

28 Perşembe

28 Pazar

29 Pazar

29 Çarşamba

29 Cuma

30 Pazartesi Dünya Tütünsüz Günü

Ağustos - August

02 Perşembe

Dünya Ebeler Günü 05 Sakatlar Günü

Anneler Günü

Ulusal Fenilketenuri Günü

Temmuz - July

01 Çarşamba

02 Pazartesi Dünya Astımlılar Günü

Haziran - June

30 Perşembe

31 Salı

Önemli Haftalar 11 - 15 Mayıs 2011 47. Ulusal Diyabet Kongresi

Önemli Haftalar

Salı

26 Cuma

29 Pazartesi

30 Cumartesi

Zafer Bayramı Ramazan Bayramı 30

Salı

31 Pazar

Ramazan Bayramı 31

Çarşamba

Önemli Haftalar

Önemli Haftalar

4 - 7 Haziran 2011 ENDO 2011

18 - 22 Mayıs ANKEM’2011 Kongresi 18 - 22 Mayıs 13. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi

7

2011 Yıllık Plan - Year Planner Eylül - September Ramazan Bayramı

Ekim - October

Dünya AIDS Günü

01 Salı

02 Cuma

02 Pazar

02 Çarşamba

03 Cumartesi

03 Pazartesi

03 Perşembe

04 Pazar

04 Salı

04 Cuma

04 Pazar

05 Pazartesi

05 Çarşamba

05 Cumartesi

05 Pazartesi

06 Salı

06 Perşembe

Kurban Bayramı

06 Pazar

06 Salı

07 Çarşamba

07 Cuma

Kurban Bayramı

07 Pazartesi

07 Çarşamba

08 Perşembe

08 Cumartesi

Kurban Bayramı

08 Salı

08 Perşembe

09 Cuma

09 Pazar

Kurban Bayramı

09 Çarşamba

Yaşlılar Günü

01 Perşembe 02 Cuma

Dünya Özürlüler Günü

03 Cumartesi

09 Cuma İnsan Hakları Günü

10 Cumartesi

10 Pazartesi

10 Perşembe

11 Pazar

11 Salı

11 Cuma

11 Pazar

12 Pazartesi

12 Çarşamba

12 Cumartesi

12 Pazartesi

13 Perşembe

13 Pazar

13 Salı

BM Diyabet Günü

10 Cumartesi

14 Çarşamba

14 Cuma

14 Pazartesi

14 Çarşamba

15 Perşembe

15 Cumartesi

15 Salı

15 Perşembe

16 Pazar

16 Çarşamba

16 Cuma

17 Cumartesi

17 Pazartesi

17 Perşembe

17 Cumartesi

18 Pazar

18 Salı

18 Cuma

18 Pazar

19 Pazartesi

19 Çarşamba

19 Cumartesi

19 Pazartesi

20 Salı

20 Perşembe

20 Pazar

20 Salı

21 Çarşamba

21 Cuma

21 Pazartesi

21 Çarşamba

22 Perşembe

22 Cumartesi

22 Salı

22 Perşembe

23 Cuma

23 Pazar

23 Çarşamba

23 Cuma

24 Cumartesi

24 Pazartesi

24 Perşembe

24 Cumartesi

25 Pazar

25 Salı

25 Cuma

25 Pazar

16 Cuma

Dünya Gıda Günü

Hasta Hakları Günü

26 Çarşamba

26 Cumartesi

26 Pazartesi

27 Salı

27 Perşembe

27 Pazar

27 Salı

28 Çarşamba

28 Cuma

28 Pazartesi

28 Çarşamba

29 Cumartesi

29 Salı

29 Perşembe

30 Pazar

30 Çarşamba

30 Cuma

26 Pazartesi

29 Perşembe 30 Cuma

Cumhuriyet Bayramı

31 Cumartesi

31 Pazartesi

Önemli Haftalar 9 - 10 Eylül 16. FEND Kongresi 12 - 16 Eylül 47. EASD Kongresi

8

Aralık - December

01 Cumartesi

01 Perşembe

13 Salı

Dünya Alzheimer Günü

Kasım - November

Önemli Haftalar

Önemli Haftalar

Önemli Haftalar 4 - 8 Aralık Dünya Diyabet Kongresi

TÜRKİYE DİYABET EPİDEMİYOLOJİ (TURDEP II) ÇALIŞMASI GENEL SONUÇLARI 20 YAŞ ÜSTÜ

Diyabet %13.7 Yeni DM

%45

Bilinen DM %55

Türkiye’de 1997 yılında “Türkiye Diyabet Epidemiyoloji Araştırma Projesi (TURDEP-I)” gerçekleştirilmiş ülke genelinde 540 merkezden (270 mahalle ve 270 köy) rastgele seçilen 20 yaş ve üzeri 24.788 kişi incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre diyabet prevalansı %7.2, IGT %6.7, hipertansiyon %30 ve obezite %22 bulunmuştur (Satman I, TURDEP Group. D Care 2002). Ocak 2010 - Haziran 2010 tarihleri arasında TURDEP-I çalışmasının tekrarı niteliğinde TURDEP-II çalışması planlanmış, aynı yöntem kullanılarak aynı merkezlerde çalışma gerçekleştirilmiştir. TURDEP-II çalışması sonuçlarına göre, TURDEP-I’den itibaren geçen 12 yıllık süreçte Türkiye’de diyabet sıklığı %90, obezite sıklığı ise %44 oranında artmış ve Türk erişkin toplumunda diyabet sıklığının %13.7 ye ulaştığı görülmüştür.

Kaynak: İlhan Satman ve TURDEP-II Çalışma grubu. 32. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kongresi, TURDEP Paneli, 13-17 Ekim 2010, Susesi Otel Antalya.

TURDEP-II sonuçlarına göre: • Diyabet sıklığı %90, obezite sıklığı ise %44 oranında artmıştır. • Diyabet sıklığının %13.7 ye ulaştığı görülmüştür. • Kadınlarda ağırlık 6 kg, bel çevresi 6 cm, kalça çevresi 7 cm artmıştır. • Erkeklerde ağırlık 8 kg, bel çevresi 7 cm, kalça çevresi 2 cm artmıştır. • Ortalama kadın ve erkek boyu 1’er cm artmıştır. • Bilinen diyabet ve yeni diyabet oranları birbirine yakındır (%45 ve %55). • Bölgesel diyabet prevelansı Kuzey Anadolu’da %14.5 ile en az, Doğu Anadolu’da ise %18.2 ile en fazladır. • Erişkin nüfusumuzun yaş ortalaması 4 yıl artmıştır. 9

SUNUŞ Sayın Yöneticilerimiz, Değerli Diyabet Eğitimcilerimiz- Diyabet Hemşirelerimiz, Poliklinik ortamında, bir rehber/ tıbbi sekreter /halkla ilişkiler görevlisi yoksa, hasta ve ailesinin fiziki, psiko- sosyal hazırlığına hemşirenin destek olması olağandır. Hemşirenin rolü “hastanın mahremiyetinin korunması, emosyonel baskı hissinin azaltılması böylece hekim, hemşire vd sağlık personeli ile hasta ve yakınlarının iletişiminin kolaylaştırılmasına sınırlı değildir. Başvuran bireyin (hastaneden kaçma arzusu duymadan), öz-bakımına, tanı ve tedavisine katılımını sağlayacak ortamı oluşturmak; kaynakları/ fırsatları açıklamak, sorularını yanıtlamak ve işbirliği yapmaya isteklendirmek; hastalar için hazırlanmış rehber vb basılı belgeleri ve ölçüm cihazlarını vermek, öğrenme- kullanma isteğini teşvik etmek, hastalığa uyum sağlamak üzere sürekli eğitime hazırlamaktır. Hastaya ve ailesine “uzun vadeli/süreli ortak bakım planını” açıklayarak, bu uzun soluklu problem çözme sürecine katılımlarını sağlamaktır. Ayaktan tanı- tedavi ortamında hastaya ayırılabilen sürenin kısalığı dikkate alınırsa basit ölçüm ve kayıtlar için hemşirenin zamanının harcanmaması önemlidir. Hemşirenin varlık nedeni, muayeneye davet ve sadece tansiyon – beden ağırlığı- boy ölçümü yapmak değil; doğrudan/ dolaysız hemşirelik bakımı vermek üzere hastayı tanımak, bilgilenme- iletişim kanalını açarak eğitimdanışmanlık yoluyla hastayı güçlendirmek, yetkilendirmek amaçlıdır. Son yıllarda diyabetlilerin eğitimi için geliştirilmiş bazı görsel materyali (masaüstü eğitim kılavuzları, posterler, sohbet haritaları…) başarıyla kullanan, mesleki uygulamalarını takdir ettiğimiz diyabet hemşirelerimizin yüksek motivasyonlarını kıran, engelleyen olaylara tanık olmaktayız. Hastalarının onlardan nasıl mahrum bırakıldığını hayretle, dehşetle izliyoruz. Diğer taraftan, “hastalık yönetimi”nde diyabet hemşiresinin rolünü zenginleştiren, bakım kalitesini, hasta ve çalışan memnuniyetini iyileştiren, hemşirelerimizin şevkle çalışmasını sağlayacak (görev tanımına uygun) görevlendirmeler yapan, bireysel gelişim fırsatı veren, işlerini saflaştıran yönetici hemşireleri takdir ediyoruz: 2010 Diyabet Kongresinde Şükran Plaketi sunduğumuz Süleyman Demirel Üniversite Hastanesi Başhemşiresi Sayın Halime hacmmetoğlu ile Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhemşiresi Sayın Nevbahar Dönmez’e diyabetle mücadelede verdiği değerli destek için, Diyabette Bakım Dostu bir yönetici olduğu için teşekkür ediyoruz. DİYABETin YÖNETİMİne katılan tüm yöneticilerin ve hekimlerin istikrarlı bir şekilde, sürekli desteğini diliyoruz.“ Diyabet eğitimcilerinin bilgisini güncellemek üzere altıncı kez yenilenen 2011 DİYABET AJANDASINI gözden geçiren meslektaşlarıma, EOS Ajansa ve Ajanda’nın basılıp size ulaştırılmasına destek veren NOVA Nordisk Türkiye Yetkililerine pek çok teşekkür ediyor, Ajandayı severek kullanmanızı ve iyi bir yıl geçirmenizi diliyorum.

Prof. Dr. Sevgi OKTAY Diyabet Hemşireliği Derneği Kurucu Başkanı 10

KİŞİSEL BİLGİLER Personal Information

Adı Soyadı / Name Surname: ............................................ Ev Adresi / Home Address: ............................................

İş Adresi / Business Address: ............................................

Ev Tel / Home Phone: ............................................ İş Tel / Business Phone: ............................................ Cep Tel / GSM: ............................................ Araç Plaka No / Car Registration No: ............................................ Ehliyet No / Driving License No: ............................................ Kan Grubu / Blood Group: ............................................ Pasaport No / Passport No: ............................................ TC Kimlik No / Republic of Turkey

Identification Number: ............................................

11

Diyabet Hemşireliği Derneği 2010 Yılı Faaliyetleri Eğitim ve Sertifika Programları Eğitsel Materyal Hazırlama Üstü Hasta Eğitimi Araçları • Masa Diyabet Eğitim Setleri • Diyabet Sohbetleri Eğitim CD’si • Ulusal ve uluslararası “Diyabet Eğitimi Komitesi” çalışmaları FEND Danışma Kurulu Üyeliği (Şeyda ÖZCAN) IDF Diyabet Eğitimi Danışma Kurulu Üyeliği ve Avrupa Bölgesi Temsilciliği (Şeyda ÖZCAN) FEND Yönetim Kurulu Üyeliği (Selda Çelik) Journal of European Diabetes Nursing, Yayın Kurulu Üyeliği (Şeyda ÖZCAN)

• • • •

Ulusal ve uluslararası kurs, kongre, sempozyum faaliyetleri (Organizasyon ve katılım) 46. Ulusal Diyabet Kongresi, 12. Ulusal Diyabet Hemşireliği Sempozyumu, 14 Mayıs 2010, Antalya / Belek. 14. FEND Yıllık Konferansı, Eylül 2010 / Stockholmİsveç. 46. EASD Yıllık Konferansı, Eylül 2010 / Stockholmİsveç 14. Ulusal Pediatrik Endokrin & Diyabet Kongresi, 9. Çocuk Diyabet Hemşireliği Kursu, 5-6 Ekim 2010, Sarıgerme/Muğla. Ege Diyabet Günleri Kursu Hemşire Sempozyumu, 3-5 Kasım 2010, İzmir.

• • • • •

Diyabet Hemşireliği Mevzuatı SB Hemşirelik Hizmetleri Rehberi Taslağına Görev Tanımları Önerme, SB Temel Sağlık Hizm.Gn.Md. Çalıştaylarına Katılım, 15-20 Şubat 2010 /Ankara DHD Merkez‘e bağlı Bölge Çalışma Gruplarının (Ankara, İzmir ve Diyarbakır) ve Çocuk Diyabet Hemşireleri Çalışma Grubunun Oluşturulması Sertifika Yönetmeliği Hazırlığı ve SB’na Önerme, Kasım 2010.

• • •

Araştırmalar, projeler ve yayınlar IDF Uluslar arası Diyabet Eğitim Standartları. (İngilizce baskı editörü ve Türkçe çeviri: Şeyda Özcan), 2010. EADV Diyabet Bakım Profesyonelleri Derneği İnsülin Kalemiyle İnsülin Uygulama Rehberi (Türkçe Çeviri Editörü: Selda Çelik), 2010. IDF Küresel Eğitim Aktiviteleri, Ulusal İnsülin Eğitim Programı (UİEP) (2007-2010). T.C. Sağlık Bakanlığı, Diyabet Hemşireliği Derneği ve Uluslararası Diyabet Federasyonu Ortak Projesi Tip 1 ve Tip 2 Diyabetlilerin Kendi Kendine Kan Şekeri İzleme Durumu, Etkileyen Faktörler ve Diyabetin kontrolü ile ilişkisi: Diyabet Hemşireliği Derneği Projesi (2007-2008) Diyabetlilerin insülin uygulama becerilerini iyileştirmek için bir girişim örneği: “SMS ile anımsatma” (2010). Diyabet Hemşireliği Derneği Projesi Türkiye’de Diyabette Çözüm Yolları ve 2020 Yılına Yönelik Hedef ve Stratejiler Çalıştayları, İstanbul 2010. Diyabetle uçuyoruz, Diyabet Eğitimi Teşvik Projesi, 2010. Sağlık Bakanlığı Türkiye Diyabet Kontrol Programı Okulda Diyabet Programı, 2010 (Nurdan Yıldırım, Hatice Bilgili ve Zehra Doğan’ın katılımı ile) Proje kapsamında Altındağ Bölgesi’ndeki öğretmenlere Diyabet Farkındalık Eğitimi 9,11,12 Kasım 2010 (Nurdan Yıldırım, Hatice Bilgili)

• • • • • • • • • 12

Örgütlenme, ulusal ve uluslararası temsil

• IDF Diyabet Eğitimi Kurulu (IDF DECS) • FEND Danışmanlık • FEND Yönetim Kurulu üyeliği • FEND Dergisinde yayın kurulu üyeliği • Türkiye Diyabet Vakfı Üyeliği

“Dünya Diyabet Günü” etkinlikleri Avrasya Maratonu ve Diyabet Yürüyüşü, 24 Ekim 2010, İstanbul. Dünya Diyabet Günü kapsamında düzenlenen paneller ve hasta yürüyüşü Halk ile Diyabet Sohbetleri,İstanbul Cevahir ve Optimum, Ankara Ankamall, İzmir Alışveriş Merkesleri, 3-4-5 Kasım 2010 (SB ve TDV işbirliği ile halk için diyabet eğitim ve bilgilendirme toplantıları) Halk Eğitimi, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Diyabet Hemşireleri ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü işbirliği ( 26 Kasım 2010 Çiğli KİPA/İZMİR) Diyabetli Çocuklar ve Voleybol Federasyonu Spor Okulu Genç Takımı Dostluk Maçı (SB Sami Ulus Eğitim Araştırma Hastanesi, Lionslularla işbirliği ile, DHD’den Nurdan Yıldırım ve Hatice Bilgili), 7 Kasım 2010, Ankara.

• • • • •

“Diyabette Bakım Dostu Hastane Ödülü” ve diğer motivasyon çalışmaları 12. Diyabet Hemşireliği Sempozyumunda Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi Başhemşiresi Sayın Halime Hacimmetoğlu’na “Diyabette Bakım Dostu Hastane” plaketi verilmesi 10 yıldan uzun süre diyabetlilerin bakımında çalışan diyabet hemşireleri Emel Baran ve Yıldız Özbey’e şükran plaketi sunumu.

• •

Diyabet hemşireleri ile mesleki ve sosyal toplantılar Diyabet Eğitiminde Terapötik Anlayış ve Yaklaşım (DETAY) Projesi, 1.Aşama; erişkin ve çocuk diyabet hemşireleri ile 18 odak grup toplantısı, Ocak-Haziran 2010 (Türkiye’nin tüm bölgeleri). Diyabet Hemşireliği Derneği Ege Bölge Toplantısı, Şubat 2010, İzmir. Diyabet Hemşireliği Derneği Doğu-Güneydoğu Anadolu Bölge Toplantısı, Şubat 2010, Diyarbakır. Çocuk Diyabet Hemşireleri Toplantısı, 30 Ocak 2010, İstanbul. Diyabet Hemşireliği Derneği Ankara Bölge Toplantısı (Haziran 2010, Ankara) “Kronik hastalıklar, sorunlar ve çözümleri “ toplantısı, Türk Hemşireler Derneği, 12 Mayıs 2010 (DHD’yi temsilen Nurdan Yıldırım ve Emine Türkmen) Obezite ve Yaşam Kalitesi Toplantısı, Konuşmacı Ronnie Kolotkin, 14 Eylül 2010, İstanbul.

• • • • • • •

Diğer hizmetler İletişim Kanalları web sitesi yahoogroups Facebook İnternetten danışmanlık

• • • •

13

14

15

D-NET: Uluslararası Diyabet Eğitimcileri Ağı (The International Diabetes Educators Network)

Uluslararası Diyabet Eğitimcileri Ağı (The International Diabetes Educators Network, D-NET) tüm dünyada diyabet eğitimi ve yönetimi ile ilgili ağ oluşturmayı amaçlayan ilk uluslararası forumdur. Bu ağ sağlık profesyonellerinin iletişim kurması, destek bulması, en iyi uygulamaları paylaşması ve öğrenme fırsatlarını keşfetmesi için hazırlanmıştır. D-NET aynı zamanda üyelere diyabet eğitimi ile ilgili son kaynakları ve kanıtları sağlamak için tasarlanmıştır. Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) tarafından hazırlanmış olan D-NET Avrupa Diyabet Kongresi sırasında 21 Eylül 2010 tarihinde aktif olarak başladı. Şu anda İngilizce ve İspanyolca olmak üzere 2 dilde faaliyette olan web sayfasına kısa sure içinde diğer diller de eklenecektir. D-NET’te tabloda da görüldüğü şekilde, belirli tarihler arasında IDF Diyabet Eğitimi Danışma Kurulu (DECS) Üyelerinden oluşan uzman diyabet eğitimcilerinin yönetiminde, belirlenmiş olan konular ile ilgili aktif forumlar yapılacaktır. Ayrıca diyabet eğitimi ile ilgili kaynaklara web sayfasından ücretsiz olarak ulaşılabilecektir. Diyabet eğitimcileri veya diyabet eğitimi ile ilgili olan sağlık profesyonelleri web sayfasına üye olarak bu ağa dahil olabilir ve tüm aktivitelere katılabilir. (http://www.idf.org/d-net)

Uzmanlarla Tartışma Üyeler belirlenmiş özel konularda uzmanlarla tartışabilecek. Gelecek haftalardaki tartışma konuları aşağıdaki takvimde görülebilir. Tarih

Uzmanın Adı

11/10/2010 - 25/10/2010 Anne Belton 08/11/2010 - 22/11/2010 Martin Gillis 22/11/2010 - 29/12/2010 María Ruiz 06/12/2010 - 20/12/2010 Eva Kan 20/12/2010 - 03/01/2011 Buyelwa Majikela-Dlangamandla 03/01/2011 - 17/01/2011 Rutu Dave 17/01/2011 - 31/01/2011 Martha Funnell 31/01/2011 - 14/02/2011 Şeyda Özcan 14/02/2011 - 28/02/2011 Trisha Dunning

16

Konu Başlığı Grup eğitimi Ağız sağlığı Hasta eğitiminde yeni araçlar. Sohbet Haritaları ile deneyim. Diyabette bireysel izlem Değişim ajanı olarak sağlık bakım profesyonelleri Diyabette Aşırı Yüklenme Diabetes Burnout Grup eğitiminde hasta merkezli, bireyselleştirilmiş yaklaşım Yeni tanılanmış hastada ilk eğitim oturumu Tamamlayıcı ve alternatif tedaviler

2011

Diyabet Ajandasi

Diyabet Nedir? Diabetes Mellitus insülin sekresyonunun ve / veya insülinin etkisinin mutlak ve göreceli azlığı sonucu karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında bozukluklara yol açan, kronik bir metabolizma hastalığıdır. Diyabet hem diyabetik ketoasidoz, nonketotik hiperozmolar koma gibi akut komplikasyonlar hem de kronik makrovasküler ve mikrovasküler komplikasyonlar nedeni ile sakatlık ve ölümlere yol açabilir. Dünyada giderek artmakta olan diyabetin görülme sıklığı yaş, cinsiyet, ırk, beslenme alışkanlıkları, genetik özellikler ve çevresel etkenlere bağlı olarak toplumdan topluma farklılık gösterir. Dünyada 1985 yılında 30 milyon olan diyabetli sayısı 2003 yılında 194 milyona, 2007 yılında 246 milyona ulaşmıştır. 2025 yılında bu sayının 380 milyon olacağı tahmin edilmektedir. Uluslararası Diyabet Federasyonu’na (IDF) üye ülkelerde 20-79 yaş arası erişkinlerde yaklaşık diyabet prevelansı %6’dır. Dünyada diyabet görülme sıklığı en yüksek olan bölge %9,2 ile Kuzey Amerika bölgesidir. Bunu %8,4 ile Türkiye’nin de içinde bulunduğu Avrupa bölgesi izlemektedir1,2. Türkiye’de diyabet görülme sıklığı 20-80 yaş grubunda %7.2, Bozulmuş Glukoz Toleransı (IGT) ise %6.7’dir3. 1. Diabetes Prevalence (http://www.idf.org/home/index.cfm?node=264) 2). Diabetes facts (http://www.worlddiabetesfoundation.org/composite-35.htm) 3. Satman İ, Yılmaz T, Şengül A, Salman S, Salman F, Uygur S, bastar İ, Tütüncü Y, Sargın M, Dinççağ N, Karşıdağ K, Kalaça S, Özcan C, King H and The TURDEP Group. Population- Based Study of Diabetes and Risk Characteristics in Turkey Result of the Turkish Diabetes Epidemiology Study (TURDEP). Diabetes Care 2002 25(9):1551-1556.

Diyabetin Önemi

Diyabet dünyada en sık görülen kronik hastalıktır1,2.

Günümüzde 250 milyona yakın olan diyabetli • sayısının, 2025 yılında 380 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir.

• Her yıl 7 milyon kişi diyabet tanısı almaktadır. Diyabet ağır organ hasarlarına ve erken ölümlere sebep olabilir1,2,3,4.

Her yıl 3,8 milyon kişi diyabete bağlı nedenlerle • hayatını kaybetmektedir.

Her 10 saniyede 2 kişi diyabet tanısı almakta, 1 • kişi diyabet nedeni ile hayatını kaybetmektedir, gelecek yıllarda bu sayının %25 artacağı düşünülmektedir.

Diyabetlilerde kardiyovasküler hastalıklar en önemli • ölüm nedenidir. Diyabetlilerde kalp krizi ve inme geçirme riski diyabetli olmayanlara göre 2 kat daha fazladır.

Gelişmiş ülkelerdeki böbrek yetmezliği • vakalarının ve buna bağlı büyük oranlardaki diyaliz harcamalarının en önemli nedeni diyabettir.

Tüm diyabetlilerin %10-20’si böbrek yetmezliği • sonucu hayatını kaybetmektedir. Diyabetik retinopati gelişmiş ülkelerde erişkinlerde • görme kaybının en önemli nedenidir. Dünya üzerinde yaklaşık 2.5 milyon insan diyabetik • retinopatiden etkilenmektedir. Diyabet tanısından yaklaşık 15 yıl sonra • diyabetlilerin %2’sinde körlük, %10’unda ciddi görme kaybı gelişmektedir.

Alt ekstremite ampütasyonlarının %40-70’inden • diyabet sorumludur. Dünya üzerinde her 30 saniyede bir 1 diyabetli ayağını kaybetmektedir.

Diyabet maliyeti çok yüksek bir hastalıktır5. Diyabetin kişi başı yıllık maliyeti 1100-1200 dolar • civarındadır. Bu miktarın yaklaşık yarısı tedavi için yapılan harcamalardan kaynaklanmaktadır.

Türkiye’de diyabet için yapılan toplam harcama • yıllık 1.1- 2.5 milyar dolar arasındadır. Komplikasyon varlığında doğrudan toplam maliyet • 3 kat artmaktadır. Bir hasta herhangi bir nedenle hastaneye • yatırıldığında maliyet 6.5 misli artmaktadır. 1. Diabetes Prevalence (http://www.idf.org/home/index.cfm?node=264) 2. Diabetes facts (http://www.worlddiabetesfoundation.org/composite-35.htm) 3. Diabetes fact sheet (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/ en/index.html) 4. The diabetic foot: amputations are preventable ( http://www.idf.org/home/ index.cfm?unode=F2E52CF1-7C7D-40D8-821B-46C9A815F086) 5. Şeker hastalığı ( http://www.tavsiyeediyorum.com/makale_265.htm)

2011 Ocak - January P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 2 4/31 25 26 27 28 29 30

01

Cumartesi - Saturday

02

Pazar - Sunday

2011

OCAK

January

Diyabetin Sınıflaması1 Tip 1 Diyabet

• İmmun nedenli • Nedeni bilinmeyen Tip 2 Diyabet

• Periferik insülin direncinin ön planda olduğu • İnsülin sekresyon yetmezliğinin ön planda

03

Pazartesi - Monday

olduğu

Diğer Tipler

• İnsülin fonksiyonunda genetik bozukluklar • Beta hücre fonksiyonunda genetik bozukluklar • Pankreas hastalıkları • Endokrin hastalıklar • İlaçlar ve diğer kimyasal maddeler • Enfeksiyonlar • Diğer genetik sendromlar Gestasyonel Diyabet Pre-Diyabet 1. Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus, American Diabetes Association Diabetes Care 2009, 32 (Supplement I): 62-67. 2. ADA, 2010

06

Perşembe - Thursday

07

Cuma - Friday

1.  hafta

2011 Ocak - January P

S

Ç

P

C

Dünya Sağlık Örgütü, açlık kan şekerinin 110-125 mg/dl arasındaki değerlerini Bozulmuş Açlık Glukozu, 126 mg/dl ve üzerini ise diyabet olarak tanımlamıştır. 75 gram glukoz alımından 2 saat sonra ölçülen tokluk değerinin 140 mg/dl’nin üzerinde olmasını Bozulmuş Glukoz Toleransı (IGT) olarak belirlemiştir.

C P

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 2 4/31 25 26 27 28 29 30

04

05

08

09

Salı - Tuesday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

Pazar - Sunday

1.  hafta

Diyabet Tanı Kriterleri1 Semptomlar + Rasgele Plazma Glukozu ≥200 mg/dl

10

• Diyabete özgü semptomların (poliüri,

polidipsi, polifaji ve açıklanamayan kilo kaybı vb.) varlığına ek olarak günün herhangi bir saatinde ölçülen plazma glukozunun ≥ 200 mg/dl olması.

Pazartesi - Monday

veya

Açlık Plazma Glukozu ≥ 126 mg/dl (En az 8 saatlik açlık sonrası) Bu değer başka bir zaman diliminde aynı koşullarda doğrulanmalıdır.



veya

Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) 2. saat değeri ≥200 mg/dl 75 gr glukoz ile yapılan OGTT’de 2. saat plazma glukoz değerinin ≥ 200 mg/dl olması.



Bozulmuş Glukoz Toleransı (IGT)

Oral Glukoz Tolerans Testi’ne göre 2. saatte plazma glukozunun 140-199 mg/dl olmasıdır.

Bozulmuş Açlık Glukozu (IFG)

Açlık plazma glukozunun 100-125 mg/dl

13

Perşembe - Thursday

olmasıdır.

IGT ve IFG pre-diyabet olarak adlandırılır. Diyabetin ve kardiyovasküler hastalık riskinin artmış olduğunu gösterir. Bu durumda diyabetin ortaya çıkmasını engelleyecek ya da geciktirecek yaşam tarzı değişiklikleri (kilo kontrolü, fizik egzersiz vb) önerilmelidir1,2. 1. Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus, American Diabetes Association Diabetes Care 2009,32(Supplement I): 62-67. 2. Standards of Medical Care in Diabetes American Diabetes Association. Diabetes Care 2009,32 (Supplement I):13-61.

2.  hafta

2011 Ocak - January P

S

Ç

P

C

C P

12 Ocak İnsülinin Keşfinin 89. Yılı

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 2 4/31 25 26 27 28 29 30

11

12

14

15

Salı - Tuesday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

Cuma - Friday

16

Pazar - Sunday

2.  hafta

Gebelik Diyabeti (Gestasyonel Diyabet) İçin Tanı Kriterleri1 Tüm gebelere ilk görüşmede risk değerlendirmesi yapılır. Yüksek riskli (obezite, polikistik over sendromu tanısı, daha önceki gebelikte diyabet öyküsü, glukozüri, ailede diyabet öyküsü) gebelerde en kısa sürede kan şekeri testi yapılmalıdır. Bu testin sonucu diyabeti düşündürürse, test farklı bir günde tekrarlanarak tanı doğrulanmalıdır. Bu testin sonucu normal çıksa bile yüksek riskli gebelere 24-28 haftalar arasında tekrar tanı testi uygulanır. Taramada iki temel yaklaşım vardır.

17

Pazartesi - Monday

1. Tek aşamalı yaklaşım (çok yüksek riskli gebelerde maliyet etkin olabilir) 24-28 haftalar arasında 75 ya da 100 gr glukoz ile OGTT yapılır. 8- 14 saatlik açlıktan sonra sabah saatlerinde 75 ya da 100 gr glukoz ile yapılan OGTT’de aşağıda belirtilen bulgulardan en az ikisi varsa Gebelik Diyabeti tanısı konur.

2. İki aşamalı yaklaşım 24-28 haftalar arasında günün herhangi bir saatinde 50 gr glukoz verildikten sonra 1. saat plazma glukozu ≥ 140 mg/dl ise test başka bir günde 75 ya da 100 gr glukoz ile tekrarlanır.

20

Perşembe - Thursday

75 gr glukoz ile yapılan OGTT

100 gr glukoz ile yapılan OGTT

AKŞ ≥ 95 mg/dl 1.st KŞ ≥ 180 mg/dl 2.st KŞ ≥ 155 mg/dl

AKŞ ≥ 1.st KŞ ≥ 2.st KŞ ≥ 3. st KŞ ≥

95 mg/dl 180 mg/dl 155 mg/dl 140 mg/dl

* Gestasyonel diyabet tanısı alan kadınlara doğumdan 6-12 hafta sonra tekrar tarama testinin (OGTT) yapılması önerilir. 1. Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus, American Diabetes Association Diabetes Care 2009,32 (Supplement I):62-67.

3.  hafta

2011 Ocak - January P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 2 4/31 25 26 27 28 29 30

OCAK

January

18

19

21

22

Salı - Tuesday

Çarşamba - Wednesday

Cuma - Friday

Cumartesi - Saturday

23

Pazar - Sunday

3.  hafta

Tanı Testleri Nelerdir? Kan glukoz ölçümü

Glukoz ölçümünün venöz kan örneğinden yapılması önerilir. Kan plazma ve serumunda ölçülen glukoz , tam kan glukozundan yaklaşık %5 daha fazladır. Tam kan glukoz değeri 1.15 ile çarpılarak plazma değeri bulunabilir. Ölçüm yapılacak kan örneği uzun süre bekletilirse sonuç olduğundan daha düşük çıkabilir. Bu nedenle alınan örnekler en kısa zamanda labaratuvara gönderilmeli bekletilecek ise serin bir yerde tutulmalıdır ( buzdolabının kapağında ya da rafında).

24

Pazartesi - Monday

• Açlık kan glukozu

Açlık kan glukozunun normal değeri 80-110 mg/dl’dir. Açlık kan glukoz değeri plazmada ≥ 126 mg/dl, tam kanda (glukometre ile) ≥ 110 mg/dl’ise diyabet tanısı için bu değerler başka bir zaman diliminde doğrulanmalıdır.

• Tokluk kan glukozu

Yemekten 2 saat sonra plazma glukozu ≥ 200 mg/dl ise diyabeti düşündürür. Tek ölçüm yeterli değildir. Günün herhangi bir saatinde kan şekeri 200 mg ve üstünde bulunmuşsa OGTT yapılmaz. Ölçüm aç olarak venöz plazmada doğrulanmalıdır.

27

Perşembe - Thursday

28

Cuma - Friday

4.  hafta

2011 Ocak - January P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 2 4/31 25 26 27 28 29 30

OCAK

January

25

26

29

30

Salı - Tuesday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

Pazar - Sunday

4.  hafta

Tanı Testleri Nelerdir? (Devam) Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT)

OGTT diyabet tanısı için kullanılan en duyarlı testtir. Test öncesi en az 3 gün karbonhidrat kısıtlaması olmayan (en az 150 gr/gün karbonhidrat) diyet uygulanır. Test 8 saat açlıktan sonra uygulanır. Açlık kan şekeri ölçümünden sonra 300 ml su içine 75 gr glukoz eklenerek bu karışım 3-5 dakika içinde bireye içirilir. Tanı için 2. saatteki plazma glukozunun değerlendirilmesi önerilir. Sonucun ≥ 200 mg/dl olması diyabet tanısı için yeterlidir.

31

Ocak

Pazartesi - Monday

OGTT sırasında sigara, kahve vb. içilmesine izin verilmez. Glukoz toleransını bozabilecek ilaçlar (oral hipoglisemikler, dilantin, betablokerler, tiazid grubu diüretikler, nikotinik asit türevleri) kullanılıyorsa OGTT ‘den 1 hafta önce kesilir. Enfeksiyonlar, akut ve ağır stresler, travma, büyük cerrahi girişimlerden sonra ve akut kardiyovasküler ve serebral olaylar sırasında OGTT yapılmaz. Açlık plazma glukoz değeri en az iki kez 126 mg/dl ve üstünde ise diyabet tanısı için OGTT gerekmez.

03

Perşembe - Thursday

• Glukozillenmiş hemoglobin

(HbA1C / A1C) ve fruktozamin

Glukoz hemoglobine bağlandığında HbA, proteinlere bağlandığında Fruktozamin olarak adlandırılır. HbA1C bireylerin son 2-3 aylık ortalama kan glukoz değerini, fruktozamin ise 3-4 haftanın ortalama glukoz değerini gösterir. HbA1C ve Fruktozamin düzeylerinin yüksek olması kişinin glukoz düzeyi hakkında fikir verebilir ancak tanı testi olarak kullanılması tavsiye edilmez.

• İdrarda glukoz ölçümü

İdrarda glukoz ölçümü uygulama kolaylığı nedeni ile diyabet tanısı sırasında kullanılabilir ancak tek başına tanısal bir değeri yoktur.

5.  hafta

2011 Şubat - February P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

ŞUBAT

February

01

02

04

05

Salı - Tuesday

Çarşamba - Wednesday

Cuma - Friday

Cumartesi - Saturday

06

Pazar - Sunday

5.  hafta

Asemptomatik Erişkin Bireylerde Tip 2 Diyabet Taraması İçin Öneriler1 • Tarama için AKŞ veya OGTT (75 gr. glukozla)

kullanılabilir. Yüksek riskli bireylere OGTT ile tarama tavsiye edilir.

• Tarama için temel kriterlerden biri fazla tartı

ya da obezitedir. Yaşı kaç olursa olsun erişkin bir bireyin Beden Kitle İndeksi ≥ 25 kg/m2 ise ve birey tablo 1’de belirtilen risk faktörlerinden en az birini taşıyorsa mutlaka kan şekerine bakılmalıdır.

07

Pazartesi - Monday

• Başka risk faktörünün varlığı aranmaksızın taramaya 45 yaşında başlanmalıdır.

• Tarama testleri normal çıkarsa bu testlerin ne

sıklıkla tekrarlanacağı konusunda bir fikir birliği olmamakla birlikte 3 yılda bir tekrarlanması önerilir.

• Toplum temelli taramalar yeterince etkin olmayabilir.

Tablo 1. Diyabet risk faktörleri

• Fiziksel aktivite yetersizliği • Birinci derece akrabalarda diyabet öyküsü • Gestasyonel diyabet tanısı almış olmak ya da 4 kilonun üstünde bebek doğurmak

• Hipertansif olmak (≥ 140/90 mmHg)

10

Perşembe - Thursday

• HDL kolesterol düzeyinin ≥ 35 mg/dl ,ve / veya trigliserid düzeyinin ≥ 250 mg/dl olması

• Polikistik Over Sendromu • Daha önceden IGT ya da IFG tanısı almış olmak (Pre-diyabet)

• İnsülin direnci ile ilişkili diğer klinik durumlar (acanthosis nigricans)

• Vasküler hastalık öyküsü 1. Standards of Medical Care in Diabetes American Diabetes Association. Diabetes Care 2009,32(Supplement I:13-62.

6.  hafta

2011 Şubat - February P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011



1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

ŞUBAT

February

08

09

11

12

Salı - Tuesday

Çarşamba - Wednesday

Cuma - Friday

Cumartesi - Saturday

13

Pazar - Sunday

6.  hafta

Çocuklarda Tip 2 Diyabet Taraması İçin Öneriler1 Kriter

• Fazla kilolu (yaş ve cinsiyete göre BKİ 85. persentilin üstünde, boya göre ağırlığı 85. persentilin üstünde ya da boya göre ağırlığı %120’nin üstünde) olan çocuklar

İlave olarak aşağıda belirtilen risk faktörlerinden en az 2’sinin bulunması

14

Pazartesi - Monday

• Birinci ya da ikinci derece akrabalarda Tip 2 diyabet öyküsü,

• İnsülin direnci belirtileri ya da insülin direnci ile

ilişkili durumlar (acanthosis nigricans, polikistik over sendromu, hipertansiyon, dislipidemi, düşük doğum tartısı), Annede diyabet öyküsü ya da gestasyonel diyabet



Tarama için önerilen yaş: 10 yaş ya da puberte 10 yaşından önce başlamışsa puberte başlangıcı Tarama sıklığı: Her 2 yılda bir Önerilen Test: Açlık Plazma Glukozu 1. Standards of Medical Care in Diabetes American Diabetes Association. Diabetes Care 2009,32(Supplement I):13-62.

17

Perşembe - Thursday

18

Cuma - Friday

7.  hafta

2011 Şubat - February P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

ŞUBAT

February

15

16

19

20

Salı - Tuesday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

Pazar - Sunday

7.  hafta

Tip 2 Diyabetin Önlenmesi / Geciktirilmesi1 Günümüzde diyabetin tedavi ile ortadan kaldırılması mümkün değildir, ancak yaşam tarzı değişiklikleri ile Tip 2 diyabetin büyük ölçüde önlenebildiği bildirilmektedir.

Öneriler IGT ve IFG’li bireyler vücut ağırlığında %5-10 • kayıp sağlayacak şekilde etkili, sürekli ve haftada

21

Pazartesi - Monday

en az 150 dakika süreli bir egzersiz programına yönlendirilmelidir.

Başarıya ulaşmak için danışmanlık sürekli • olmalıdır. Yaşam tarzı değişikliklerine ilave olarak yüksek • riskli bireylere (IGT ve IFG, A1c’nin 6’nın üstünde olması, düşük HDL ve yüksek trigliserid düzeyi, hipertansiyon ve birinci derece akrabada diyabet öyküsü) ve 60 yaşın altındaki obez bireylere Metformin önerilebilir.

Pre-diyabetli bireyler diyabet gelişimi açısından • yılda bir kez izlenmelidir. 1. Standards of Medical Care in Diabetes American Diabetes Association. Diabetes Care 2009,32 (Supplement I):13-62.

24

Perşembe - Thursday

25

Cuma - Friday

8.  hafta

2011 Şubat - February P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

ŞUBAT

February

22

23

26

27

Salı - Tuesday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

Pazar - Sunday

8.  hafta

Diyabette Tıbbi Beslenme Tedavisi Diyabetliler için beslenme önerileri sağlıklı yaşam için önerilenlerle benzerdir. Beslenme ile ilgili amaçlara ulaşmak için; diyabetli birey ve ekip üyelerinin işbirliği yapması gerekir. Tıbbi beslenme tedavisini diyetisyen yapar. Ancak tüm ekip üyelerinin beslenme tedavisi hakkında bilgili olmaları ve diyabetli bireyin gereksinimi olan yaşam biçimi değişikliklerini yapmada onu desteklemeleri gerekir.

• Şeker ve tatlı tüketimini en aza indirmek, • Günde 5 porsiyon meyve - sebze tüketimini sağlamak olabilir. Bu küçük değişimlerin diyabet üzerindeki olumlu etkisi kan şekeri takibi yapılarak hastaya farkettirilirse motivasyon artacaktır. Tokluk şekerlerinin ölçümü diyabetlinin beslenme eğitiminde besin - kan şekeri ilişkisini açıklamak için etkili bir yöntemdir.

Amaç

Alkol alımı

• •

Tıbbi beslenme tedavisinin temel amacı bireyin yaşam kalitesini ve psikososyal iyiliğini arttırarak sağlıklı beslenmesini sağlamak, bunların sonucu olarak da metabolik kontrolü iyileştirmek ve akut ve kronik komplikasyonları önlemektir. Bu doğrultuda diyabetlide; İstenen vücut ağırlığını sağlamak ve sürdürmek Besin gereksinimlerini bireysel olarak belirlemek Tip 1 diyabetlilerde, büyüme-gelişme için yeterli enerji sağlamak Kilolu / obez olan Tip 2 diyabetlilerde kilo kontrolünü sağlamak Gebe ve emziren kadınlarda, yeterli besin ve enerji gereksinimini sağlamak Yaşlılarda, bireyin yaşına uygun besin gereksinimlerini sağlamak

• • • • •



Alkolün kan şekeri düzeyine etkisi sadece alınan alkolün miktarına bağlı değil besin alımı ile ilişkisi de önemlidir. İnsülin veya oral hipoglisemik ilaç alanlarla aç karnına alkol tüketirlerse, hipoglisemi gelişebilir. Diyabet iyi kontrollü olduğunda, besinlerle ve orta düzeyde alkol kullanımı, kan glukoz düzeyini etkilemez. Yetişkin kadınlar için 1 ölçü, erkekler için 2 ölçü (1 ölçü=350cc bira, 140 cc şarap ) dengeli yemek öğünü ile alınabilir. Pankreatit, dislipidemi, özellikle hipertrigliseridemisi olanlar veya nöropati gibi sağlık sorunları olanlarda alkolden uzak durulmalıdır.

• • • •



Öneriler



Diyabetli bireyler, tedavi amacına ulaşılacak bireyselleştirilmiş tıbbi beslenme tedavisi almalıdır. Karbonhidratların miktarı (gram), karbonhidratın tipi kadar kan glukozunu etkiler. Karbonhidrat sayımı ya da değişimler glisemik kontrolü sağlamada anahtardır. Glisemik indeks kullanımı ilave yarar sağlar. Düşük karbonhidratlı beslenme (≥ 130g/gün) diyabet yönetiminde önerilmemelidir. Kilolu (BMI 25.0 - 29.9 kg/m2) ya da obez olan (BMI ≥ 30.0 kg/m2) tüm bireylerde kilo verme önerilir. Kilo vermeyi başarmada ilk yaklaşım, enerji alımının azaltıldığı ve fiziksel aktivitenin arttırıldığı yaşam biçimi değişikliğidir. Davranış değişimi zordur, küçük ve kolay hedeflerle ilerlenmelidir. Örneğin diyabetlide beslenme tedavisi planlanırken ilk basit adımlar; • Sağlıklı karbonhidrat tüketimini arttırmak,



02

Çarşamba - Wednesday

• •

• •

9.  hafta

Sağlıklı Beslenme Piramidi

2011 Mart - March P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

28 Şubat

01

03

05

04

06

Pazartesi - Monday

Salı - Tuesday

Perşembe - Thursday

Cumartesi - Saturday

Cuma - Friday

Pazar - Sunday

9.  hafta

Diyabet Tedavisinde Fiziksel Aktivite Düzenli fiziksel aktivitenin kan glukoz kontrolünde, kardiyovasküler risk faktörlerini azaltmada, kilo vermede ve iyilik duygusunu artırmada etkili olduğu görülmüştür. Fiziksel aktivite programına başlamadan önce ayrıntılı tıbbi muayene yapılmalıdır. Fiziksel aktivite komplikasyonları ağırlaşacağından makro ve mikrovasküler komplikasyonlar taranmalıdır. Riskli olan diyabetlilerde fiziksel aktivite azaltılmalıdır. Bireye özgü planlanmalıdır.

07

Pazartesi - Monday

Diyabette fiziksel aktivitenin yararları

gereksinimini azaltır ve etkisini artırır. • İnsülin Kan glukoz düzeyini düşürür ve metabolik kontrolü • sağlar. azaltır. • Ketonemiyi kontrolünü ve kilo vermeyi sağlar. • Kilo Periferal insülin duyarlılığını artırarak insülin direncini • ve hiperinsülinemiyi azaltır. basıncını düzenler. • Kan Kan lipid profilini düzenler (Total kolesterolü, LDL • kolesterolü, trigliseridi düşürür; HDL kolesterolü yükseltir). kontrolünü sağlar. • Kilo Eklem hareketlerini artırır. • Kas kütlesi gücünü artırır. • İyilik hissinivearttırır ve yaşam kalitesini yükseltir. •

Öneriler

Düzenli fiziksel aktivite programı bütün diyabetlilere • önerilmektedir. Fiziksel aktivite bireyin yaşam biçimi, genel sağlık • durumu ve diyabet komplikasyonlarının varlığı dikkate

alınarak diyabetli ve diyabet ekibi tarafından birlikte planlanmalıdır. Fiziksel aktivite diyabetlinin isteğine ve yeteneğine uygun olmalıdır. Aerobik egzersizler önerilir (örneğin yüzme veya yürüyüş gibi). Ortalama olarak haftada toplam 150 dakika orta derecede veya yoğun egzersiz önerilir. Günde 4000 adım ile başlayıp 6 ay içinde 10.000 adıma çıkarılacak bir yürüyüş de diyabet kontrolü için önerilen bir başka örnektir. Diyabetlinin aktivitesini arttıracak her fırsattan yararlanılmalıdır. Egzersiz kısa ve az yoğun programlarla başlanıp kademeli olarak arttırılmalıdır. Örneğin; haftada 3 gün 5-10’ar dakikalık yürüyüşlerle başlayıp hedef miktar ve sıklığa ulaşılabilir.

• • •

10

Perşembe - Thursday



American Diabetes Association:Clinical Practice Recommendations 2006: Position Statements, Diabetes Care, 2006; 29: Supplement 1. Childs B, Kruger D et al. Complete Nurse’s Guide to Diabetes Care, Eds.Childs B, Cypress M, Spolett G, USA, 2005.

10.  hafta

2011 Mart - March P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

14 Mart Tıp Bayramı

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

08

09

11

12

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

13

Pazar - Sunday

10.  hafta

Diyabet Tedavisinde Oral Antidiyabetik (OAD) Kullanımı Oral antidiyabetik ilaçlar (OAD) Diyet ve Egzersiz ile regülasyon sağlanamayan Tip 2 diyabetli bireylerde kullanılır. Başlıca insülin salgılatıcı (sekretogog), insülin duyarlılaştırıcı (sensitizer) ve a - glukozidaz inhibitörleri olarak üç grup OAD vardır.

14

Pazartesi - Monday

İnsülin salgılatıcı (sekretogog) ilaçlar

Bu grupta pankreas b hücrelerinden insülin salınımını artıran sulfonilüreler (SU) ile etki mekanizması benzer, ancak etki süresi daha kısa olan glinidler yer alır.

Sekretogogların yan etkileri

• Hipoglisemi • Alerji • Deri döküntüleri • Alkol flushing (klorpropamid) • Hepatotoksisite • Hematolojik toksisite (agranlositoz, kemik iliği

aplazisi)

Sekretagog hipoglisemisini önleme

• Yüksek riskli hastayı tanımak • Yaşlı (>70 yaş) • Renal veya hepatik yetersizlikli bireyler • En küçük dozda başlamak • Dozları yavaş bir şekilde 7–10 günlük aralarla

değiştirmek Uzun etkililerden kaçınıp, genellikle kısa etkili preparat vermek Renal fonksiyon bozukluğunda düşük doz kullanmak İlaç etkileşimlerini ihmal etmemek Öğün atlamamak, ilaç alımından sonra beslenme şarttır

17

Perşembe - Thursday

• • • •

Sülfonilüreler ile etkileşen ilaçlar

Hipoglisemi riskini artıranlar: Aspirin, Fibrat, Trimetoprim, Alkol, Antikoagulanlar, H–2 reseptör blokerleri, Allopurinol. Hiperglisemi riskini artıranlar: Barbitürat, Rifampin, b-blokerler, Diüretikler, Kortikosteroid, Östrogen, Fenitoin.

11.  hafta

2011 Mart - March P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

15

16

18

19

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

20

Pazar - Sunday

11.  hafta

Diyabet Tedavisinde Oral Antidiyabetik (OAD) Kullanımı (Devam) Oral antidiyabetik ilaçlar etki mekanizmalarına göre dört ana grupta toplanabilir: İnsülin salgılatıcı ajanlar (sekretogog) İnsülin duyarlaştırıcı ajanlar (sensitizer) Alfa glukozidaz inhibitörleri İnsülinomimetik ajanlar

• • • •

21

İnsülin duyarlılaştırıcı (sensitizer) ilaçlar

Pazartesi - Monday

Bu grupta biguanid (metformin) ve tiazolidinedion (glitazon) olmak üzere iki alt grup ilaç yer alır. Metformin karaciğer düzeyinde, glitazonlar ise daha çok yağ dokusu düzeyinde insülin duyarlılığını artırıcı etki gösterirler.

Metforminin endikasyonları

• Tip 2 obezlerde ilk tercih • Sendrom X (hipertansiyon, DM, hiperürisemi, obezite) • Tip 1’lerde insüline ilave olarak • SU’lerle kombine olarak Metforminin yan etkileri

• Gastrointestinal iritasyon (gaz, şişkinlik gibi yan etkiler genellikle geçicidir) • Kramplar • Diyare • Ağızda metalik tat • B 12 vitamin eksikliği • Laktik asidoz (%0.03) Metforminin kontrendikasyonları

• Renal fonksiyon bozukluğu (serum kreatinin>1.4mg/dl) • Hepatik fonksiyon bozukluğu • Laktik asidoz öyküsü • Kronik alkolizm • Kardiyovasküler kollaps, akutmiyokard infarktüsü • Ketonemi ve ketonüri • Konjestif kalp yetmezliği • Kronik pulmoner hastalık (kronik obstrüktif akciğer hastalığı) • Periferik damar hastalığı • Major cerrahi girişim • Gebelik ve emzirme dönemi

24

Perşembe - Thursday

Glitazonların yan etkileri

• Ödem • Anemi • Konjestif kalp yetmezliği (özellikle yoğun insülin tedavisi ile birlikte kullanıldığında) • Sıvı retansiyonu • Kilo artışı • LDL kolesterol artışı (özellikle rosiglitazonda) • Transaminazlarda yükselme 12.  hafta

2011 Mart - March P

S

Ç

P

C

C P

OAD’ler İNSÜLİN değildir. İnsülin yerine kullanılmazlar. Çoğu karaciğer ve böbrek yoluyla atılırlar. Başarılı etki gösterebilmeleri için yenilen gıdalara dikkat edilmesi gereklidir. OAD’ler gebelikte kontrendikedir.

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

22

23

25

26

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

27

Pazar - Sunday

12.  hafta

Diyabet Tedavisinde Oral Antidiyabetik (OAD) Kullanımı (Devam) Glitazonların kontrendikasyonları



Alanin amino transferaz (ALT) > 2.5 X normal üst sınır Konjestif kalp yetmezliği Kronik ağır böbrek yetersizliği Tip 1 diyabet Major cerrahi girişim Gebelik Adölesan ve çocuklarda glitazon grubu ilaçlar kullanılmamalıdır.

• • • • • •

28

Mart

31

Mart

Pazartesi - Monday

a - glukozidaz inhibitörleri Barsaktan glukoz absorpsiyonunu geciktirirler.

a - glukozidaz inhibitörlerinin endikasyonları Primer tedavi: Hafif veya orta derecede hiperglisemili Tip 2 DM’lilerde tek başına veya SU ve metforminle kombine olarak Yardımcı tedavi: İnsülin veya SU kullanan Tip 2 DM’lilerde daha iyi postprandiyal glisemik kontrol sağlamak için, yüksek doz insülin kullanan Tip 1 DM’li hastalarda insülin dozunun azaltılması veya postprandiyal glukoz yükselmelerinin düşürülmesi için kullanılabilir.

a - glukozidaz inhibitörlerinin yan etkileri

Perşembe - Thursday

• Şişkinlik, hazımsızlık, diyare • Karaciğer enzimlerinde reversible artış • Nadiren demir eksikliği anemisi

a - glukozidaz inhibitörlerinin kontrendikasyonları

• Enflamatuar barsak hastalığı • Kronik ülserasyon • Malabsorbsiyon • Parsiyel barsak obstrüksiyonu • Siroz • Gebelik ve emzirme dönemi • 18 yaş altı diyabetliler

13.  hafta

2011 Nisan - April P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

29

Mart

Salı - Tuesday

01

Cuma - Friday

NİSAN April

30 Mart

Çarşamba - Wednesday

02

Cumartesi - Saturday

03

Pazar - Sunday

13.  hafta

Diyabet Tedavisinde Oral Antidiyabetik (OAD) Kullanımı (Devam) Kombine tedavi Tip 2 DM’li hastaların yaklaşık 2/3’ü sulfonilüre kullandıkları için genellikle maksimum sulfonilüre dozuna karşın glisemik kontrol sağlanamadığında diğer OAD’ler eklenmelidir.

04

Pazartesi - Monday

• Sulfonilüre + metformin: Bu kombinasyon

Tip 2 DM’nin patogenezi göz önünde tutulursa faydalı ve en sık kullanılan bir yöntemdir. Bu şekilde kullanımında belirgin kilo alma olmadığı gibi glisemik kontrol de düzelmektedir.



Sulfonilüre + tiazolidinedion: Sulfonilüre ile birlikte rosiglitazon veya pioglitazon kullanan hastalarda sulfonilüre monoterapisine göre AKŞ de ortalama 25–45 mg/dl’ lik, A1C’ de %0,6–1,0 ‘lık bir azalma, HDL-K ve LDK-K ‘ da artma olduğu saptanmıştır.

• Sulfonilüre + alfa-glukozidaz inhibitörü:

Sulfonilürelere akarboz eklendiğinde özellikle post prandiyal hiperglisemide belirgin azalma olduğu gösterilmiştir. Metforminle başlayan kombinasyonlar ise; a. Metformin + Sulfonilüre b. Metformin + Tiazolidinedion c. Metformin + Meglitinid d. Metformin + Alfa-glukosidaz inhibitörleri Benzer etki mekanizması olan OAD’ler birlikte kullanılmamalıdır. Tip 2 DM’li hastalarda tedavi algoritmi hastaya ve klinik deneyimlere bağlı olarak değişiklikler gösterir.

07

Perşembe - Thursday

Oral Antidiyabetiklerin Klinik Özellikleri Antidiyabetik Ajan

HbA1c’de Azalma %

AKŞ’ de Azalma (mg/dl)

Sulfonilüreler

0.8 - 2.0

60 - 70

Meglitinidler

0.5 - 2.0

65 - 75

Biguanidler

1.5 - 2.0

50 - 70

Thiazolidinedionlar

0.5 - 1.5

25 - 50

Alfa-glukozidaz inhibitörleri

0.7 - 1.0

35 - 40

14.  hafta

2011 Nisan - April P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

7 Nisan Dünya Sağlık Günü



1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

05

06

08

09

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

10

Pazar - Sunday

14.  hafta

OAD Alan Hastaların Eğitimi (Devam) OAD alan hastaların eğitimi



Hastalar beslenme programları ile ilgili ne biliyorlar? Neden OAD almaları gerekiyor? İnsülinden ne farkı var? Rezidüel insülinin önemi nedir? İlaç hakkında hastanın bilmesi gerekenler: İlacın adı? Ne zaman ve kaç tablet alınmalı? Oral ilaçlar ve beslenme ilişkisi? Gibi sorular yanıtlanmalıdır. Sülfonilüre alan hastalara hipoglisemi olasılığından söz edilmeli, belirti ve bulguları açıklanmalıdır. Alkol hem kilo almaya hem de hipoglisemi riskine katkıda bulunur. Çok arzu edilirse beyaz ya da kırmızı şarap veya alkolsüz bira gibi şeker ve kalori değerleri daha az olan içkiler özellikle tok karnına önerilebilir. Bazı tıbbi testlere hazırlık olarak hastanın aç kalması gerekiyorsa, OAD’lerin kesilmesi gerekebilir. Bazı hipertansiyon ilaçları (b blokerler, diüretikler), kortikosteroidler metabolik kontrolü bozabilir. Hasta kendisine önerilen ilaç dışında başka bir OAD ilaç almaması gerektiği konusunda uyarılmalı. Yaşlılarda iştah azalabilir, bellek zayıflayabilir, öğün atlamamaları ve tabletlerini unutmamaları konusunda çaba sarf edilmelidir. Hasta tedavinin uzun süreceği konusunda uyarılmalı ve kendisine ilacın alınmaması söylenene kadar ilacını kesmemelidir.

• • • • •

• •

Diyabet eğitimcilerinin ekip içerisinde tartışmaları gereken konular

• Hastanın ilacını alması nasıl sağlanır? • Her hasta beslenmesi ile ilgili yeterli bilgiye

sahip mi? Öğün planlamasının uygulandığından emin olmak için neleri değerlendirmek gerekir? Kendi kendine izleme hastanın ilacın etkisini değerlendirmesini sağlayacak mı? Hasta için tercih edilen tedavi nedir? Hangi alternatifler önerilebilir?

• • •

1. Nathan DM, et al. Managementof hyperglycemia in type 2 diabetes: A consensensus statement fromthe ADA and EASD. Diabetes Care 2006; 29: 1963-72. 2. Feld S. Endocr Pract. 2002:8 (suppl.1):41-82. 3. Fuchtenbusch M, Sandl E, Schatz H. Clincal efficacy of new thiazolidinediones and glinides in the treatment of type 2 diabetes mellitus. Exp Clin Endocrinol Diabetes 2000; 108: 151-163. 4. Lebovitz HE, Melander A: Sulfonylureas: Basic aspect and clinical uses. İn : Alberti KG, De Fronzo RA, Zimmet P,eds. İnternational textbook of diabetes mellitus. Chichester, England ; John Wiley 1997, 802-817 5. Standards of Medical Care in Diabetes, American Diabetes Association.Diabetes Care 28:(supp 1) s4-s36, 2005. 6. UKPDS Group : İntensive blood-glucose control with sulfonylureas or insulin compared with conventional treatment and risk of complications in patients with type 2 diabetes. Lancet 1998; 352: 837-53 7. Wallce TM, Matthhews DR. The drug treatment of type 2 diabetes. Turin: Blackwell Publishing, 2005. 8. Wood MJ, Bailey CJ. Making a case for inclusion of new oral antidiabetic agents in drug formularies. Pract Diab İnt 2000; 17: 141-146.

• •

13

Çarşamba - Wednesday



Hasta eğitiminde unutulmaması gereken noktalar



Hastanın anlayabileceği basit sözcükleri kullanın (örneğin; hiperglisemi yerine yüksek kan şekeri gibi). Hipogliseminin belirtileri gibi anksiyeteye yol açabilecek bilgileri verirken korkularını yatıştırın. Bir defada çok fazla açıklamada bulunmayın. Mesajları iki ya da üç temel bilgiyle sınırlandırın. Her görüşmede temel mesajları tekrarlayın.

• •

15.  hafta

2011 Nisan - April P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

NİSAN April

11

12

14

16

15

17

Pazartesi - Monday

Perşembe - Thursday

Cuma - Friday

Salı - Tuesday

Cumartesi - Saturday

Pazar - Sunday

15.  hafta

Yeni Kullanıma Giren / Girecek Olan Antidiyabetikler • GLP-1 Agonistleri: Eksenatid • DPP-4 İnhibitörleri: Vildagliptin Sitagliptin • GLP-1 Analogları: Liraglutid*

18

İnkretinler: GIP ve GLP-1 dominant inkretinlerdir, yemek alımına yanıt olarak barsaklardan salgılanan hormonlardır. Glukoz varlığında insülin salgılanmasını sağlarlar.

Pazartesi - Monday

İnkretinler yemek sonrası insülin salgılanmasının %60’ı kadarından sorumlu olabilirler. İnkretinomimetikler diyabet tedavisinde ne kadar etkili olabilir? Diyabetin erken veya orta dönem evresinde olan hastalar faydalanabilir. Erken evrede tek başına veya metformin tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda ikinci olarak eklenecek ilaç olabilir İnkretinomimetikler+Metformin+SU veya İnkr etinomimetikler+Metformin+TZD birlikte kombine edilebilir.

• • •

* Türkiye’de henüz ruhsat aşamasındadır.

21

Perşembe - Thursday

22

Cuma - Friday

16.  hafta

2011 Nisan - April P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

NİSAN April

19

20

23

24

Salı - Tuesday

Cumartesi - Saturday

Çarşamba - Wednesday

Pazar - Sunday

16.  hafta

Tip 2 Diyabette Tedavi Algoritması

25

Pazartesi - Monday

28

Perşembe - Thursday

17.  hafta

2011 Nisan - April P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

NİSAN April

26

27

29

30

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

01 Mayıs Pazar - Sunday

17.  hafta

İnsülin Tedavisi ve Uygulaması İnsülinin fizyolojik özellikleri



İnsülin, pankreasın Langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden salgılanan ve kan glukozunu düşüren bir hormondur. Sağlıklı bireylerde (gebe ve obez olmayan) günlük insülin salınımı 0.5–0.7 Ünite/kg (~30–50 Ünite/kg)dir. Endojen insülinin dolaşımda yarılanma ömrü 3–5 (5.2 ±0.7) dakikadır. Diyabetli bireyde bu süre artabilir. İnsülin salgılanması iki aşamalıdır. • Bazal insülin - Devamlı salgılanır, 24 saat sabit düzeydedir. - Öğünler arasında, gece boyunca ve açlıkta salınımı sürer ve beyin için gerekli olan karaciğer glukoz üretimini engellemez. - Bazal insülin düzeyi 1 Ünite/saattir. - Günlük gereksiniminin % 40-50’sini karşılar. • Bolus insülin - Öğün zamanı salgılanır, değişkendir - Öğün sonrası hiperglisemiyi sınırlandırır. - Postprandiyal büyük insülin dalgasıdır. - Gıda alımını takiben salgılanması başlar, bazal insülinin 5–10 katına hızla yükselen insülin düzeyi 1/2–1 saatte pik yapar ve 2–4 saatte bazal düzeye düşer. - Her bir öğünde toplam günlük insülin gereksiniminin % 10-20’sini karşılar.



02

Pazartesi - Monday

• •

İnsülin tedavisinin amacı



Normal insülin fizyolojisini güvenilir bir biçimde taklit ederek öglisemeyi sağlamak Kan glukozunu normal ya da normale yakın düzeyde tutmak Hiperglisemi ve glukozüriye bağlı gelişen semptomları en aza indirmek/ortadan kaldırmak Diyabetik ketoasidoz ve hiperosmolar komayı önlemek/düzeltmek Mikro-makrovasküler komplikasyonları önlemek/ geciktirmek Enfeksiyonları önlemek/azaltmak Tip 1 diyabetlilerde büyüme ve gelişmeyi sağlamak Gebe diyabetlilerde doğumsal malformasyon, fetal ve maternal morbidite ve mortaliteyi önlemek/ azaltmak İyilik hissini artırmak Yaşam süresini ve kalitesini artırmak

05

Perşembe - Thursday

• • • • • • • • •

18.  hafta

2011 Mayıs - May P

S

Ç

P

C

İnsülin, 1921 yılında Banting ve Best tarafından keşfedilmiş, tıp dünyasındaki en önemli gelişmelerden biridir. 15 Kasım 1922 yılında ilk olarak 14 yaşında Leonard Thampson adındaki çocuğa uygulanmış, 11 Nobel Ödülü verilmiş, 1980’de rekombinant insan insülinleri ve 2000’de insülin analogları geliştirilmiştir.

C P

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

03

04

06

07

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

08

Pazar - Sunday

18.  hafta

İnsülin Tedavisi ve Uygulaması (Devam) İnsülin tedavisini gerektiren durumlar

• Tip 1 diyabet • Tedavi gerektiren Gestasyonel Diyabet • Oral antidiyabetiklerle yanıt alınamayan Tip 2 diyabet • Akut komplikasyonlar • Kronik komplikasyonlar • Cerrahi girişim, travma, ağır enfeksiyon, stres • Pankreatektomi yapılmış tüm hastalar

09

Pazartesi - Monday

Diyabetlilerde insülin bir yerine koyma tedavisi olduğundan, beta hücresinin endojen salınım dinamiği ve ritmine uygun olmalıdır.

İnsülin tipleri ve etki süreleri * Etkinin Başlaması

Etkinin Başlaması

Etkinin Başlaması

Etkinin Başlaması

Etkinin Başlaması

Etkinin Başlaması

Çok kısa Etkili Analog İnsülin (Aspart: NovoRapid lispro: humolog)

5 - 15 dk.

0,5 - 1,5 saat

3,5 - 4,5 saat

Berrak

Yemekten hemen önce

Kısa Etkili İnsülin (Regüler) (Actrapid, Humulin R)

0,5 - 1 saat

2 - 4 saat

4 - 6 saat

Berrak

Yemekten 20 - 30 dk önce

Orta Etkili İnsülin (NPH) (Insulotard, Humulin N)

1 - 4 saat

4 - 12 saat

12 - 24 saat

Bulanık

Yemekten 30 dk önce

Karışım 0,5 - 1 saat İnsan İnsülini (Mixtard 30, Humulin M)

Değişken

12 - 16 saat

Bulanık

Yemekten 30 dk önce

Karışım 10 - 20 dk İnsülini Analoğu (NovoMix 30, Humalog Mix 25/ 50)

1 - 4 saat

24 saate kadar

Bulanık

Yemekten hemen önce

Uzun Etkili Analog İnsülin (Detemir: levemir, Glargin: lantus)

3 - 14 saat

18 - 24 saat

Berrak

Yemekten hemen önce, yatarken, sabah

1 - 3saat

12

Perşembe - Thursday

McGill M et al. Diabetes Education Modules, International Diabetes Federation, Brussels, 2006. Diabetes Forecast, Diabetes Resource Guide 2007.

* Tabloda yer alan süreler sadece rehber niteliğindedir. Bu bilgiler bireyden bireye veya aynı bireyde farklı zamanlarda değişebilir.

19.  hafta

2011 Mayıs - May P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

12 Mayıs Hemşireler Günü

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

10

11

13

14

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

15

Pazar - Sunday

19.  hafta

İnsülin Tedavisi ve Uygulaması (Devam) İnsülin dozu

İnsülin tedavisine başlamak veya



tedaviyi yeniden düzenlemek için;

Tedavi başlangıç dozu genel olarak 0.5–1 ünite/kg olarak hesaplanır.



İhtiyaç duyulan insülin dozu belirlenirken diyabetlinin, - Yaş - Kilo - Diyabetin tipi ve süresi - İnsülin direnci / duyarlılığı - Glisemik hedefler ve Tip 2 diyabette, en son kullanılan oral antidiyabetik ilaç dozu dikkate alınır. - Özellikle, yeni tanılanmış çocuk ve adölesan Tip 1 diyabetlilerde ketoasidoz da varsa insülin ihtiyacı fazladır. Bu nedenle, dozlar genellikle başlangıçta yüksek olabilir. Fakat, insülin intravenöz verilirse dozun azalacağı unutulmamalıdır.

• Tip 1 diyabette balayı dönemi olursa ihtiyaç

• Uygun bir plan ile kan şekeri (öğün öncesi ve/veya sonrası) ölçülür.

• 2–3 günde bir kan şekeri değişimi izlenir. • Önce gece küçük dozda orta etkili insülin başlanabilir.

• İlk açlık şekerini ayarlamak hedeflenmelidir. • Dozlar 2-4 ünite ya da %10 değiştirilmelidir.

• İkinci enjeksiyon sadece açlık hedefine ulaşıldığında eklenmelidir.

• Rebound hiperglisemi konusunda Tip 1

0.1–0.3 ünite/kg’a kadar azalabilir. Yakın takip ile doz ayarı yapılmalıdır.

diyabetlide dikkatli olunmalıdır.

İnsülin tedavi yöntemleri

• Günde tek veya iki doz insülin:

18

OAD tedavisine ek olarak veya bazen Tip 1 diyabette balayı döneminde orta etkili veya uzun etkili insülinler günde tek doz olarak kullanılabilmektedir. İnsülin ihtiyacı fazla olan diyabetlide öğün sonrası insülin gereksinimini karşılamakta yetersiz kalabilir. Orta etkili insülinler kullanıldığında maksimum etki zamanında hipoglisemiye karşı dikkatli olunmalıdır.

Çarşamba - Wednesday



Çoklu insülin tedavisi: Günde üç veya daha fazla insülin enjeksiyonu ile uygulanır. Bazal ve bolus insülin gereksinimini karşılar. Hızlı veya kısa etkili insülinler ile orta veya uzun etkili insülinler birlikte kullanılır. Karışım insülinler de tercih edilebilir. Diyabetlinin ve diyabet ekibinin tercihine göre her öğün öncesi üç kez veya ilave olarak gece yatmadan önce olmak üzere dört kez insülin enjeksiyonu yapılır.

20.  hafta

2011 Mayıs - May P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

MAYIS May

16

17

19

21

20

22

Pazartesi - Monday

Perşembe - Thursday

Cuma - Friday

Salı - Tuesday

Cumartesi - Saturday

Pazar - Sunday

20.  hafta

İnsülin Tedavisi ve Uygulaması (Devam) İnsülin uygulama zamanı

• •

Kısa ve orta etkili insülin: Öğünden 30–45 dakika önce Kısa etkili insülin analogları (Hızlı etkililer): Öğünden en fazla 15 dakika önce ve öğünden sonra verilebilir Orta etkili ya da uzun etkili insülinler yemekle ilişkili verilmek zorunda değil (fakat her gün aynı saatte verilmelidir)

23

Pazartesi - Monday



McGill M et al. Diabetes Education Modules, International Diabetes Federation, Brussels, 2006.

Yukarıdaki şekil, bir hastanın CGMS ile yapılan 3 günlük izlem sonuçlarını göstermektedir. Hasta 3 gün boyunca aynı dozda insülini aynı şekilde uygulamış, aynı yiyeceklerle beslenmiş ve aynı egzersiz programını sürdürmüştür. Grafik, insülin tedavisi etkinliğinin ve kan şekeri sonucunun aynı koşullar sürdürülmesine karşın nasıl değişebileceğini göstermektedir.

İnsülin emilimini etkileyen faktörler:

• Lipohipertrofi dozu (doz arttıkça emilim yavaşlar) • Enjeksiyon bölgesi ve derinliği • Enjeksiyon • Egzersiz ve vücut ısısı (ısı azaldıkça emilim yavaşlar) • Çevre tipi ve dozu • İnsülin Yeterince karıştırmama •

26

Perşembe - Thursday

Enjeksiyon bölgeleri Karın • - Hızlı emilim

- Aktivitelerden etkilenmez



- Kolay uygulama



- - - -

Bacak (uyluk ön ve yan yüzleri) • - Yavaş emilim Kollar (üst kol lateral yüzleri) • - Bacaklara göre daha hızlı emilim Büyük çocuklarda uygun Kalça (üst dış kadran) En yavaş emilim Küçük çocuklarda uygun

21.  hafta

2011 Mayıs - May P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

İnsülin enjektör, kalem veya pompa ile uygulanabilir. İnsülin tedavisi başlanan erişkin, çocuk veya adölesan her diyabetli birey, kendi kendine insülin enjeksiyonu yapabilmelidir. Çocukların ebeveynleri de enjeksiyon yapmayı bilmelidirler.

24

25

27

28

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

29

Pazar - Sunday

21.  hafta

İnsülin Tedavisi ve Uygulaması (Devam) İnsülinin saklanması



Açıldıktan sonra dolapta veya oda ısısında 28 gün saklanabilir. Asla dondurulmaz. Isı kaynağından uzak tutulmalıdır. Direkt güneş ışığı veya şiddetli çalkalama sonucunda bozulabilir.

30 Mayıs

• • •

Pazartesi - Monday

İnsülin uygulayan diyabetli bireyin eğitimi

Diyabetli bireyler; Kullandığı insülin tipleri ve isimleri Doğru insülin dozlarının uygulanması İnsülin emilimini etkileyen faktörler Evde kan glukozunun ölçümü ve yorumu İnsülin uygulama tekniği İnsülin-egzersiz-beslenme ilişkisi Özel durumlarda (hastalık, seyahat gibi) insülin tedavi ilkeleri İnsülin komplikasyonları, korunma ve tedavi ilkeleri Acil durumlarda kendisi ya da yakınlarının bilmesi gereken konular ve başvuracağı yerler İnsülin tedavisini bildiren kimliği taşıma İnsülin tedavisini kaydetme ve günlük tutma İnsülinin saklanması ve taşınması konularında eğitilmelidir.

• • • • • • • • • • • •

Aiello LP, Cavallerano JD, et al. Medical Management of Type 1 Diabetes, 4th Edition, American Diabetes Association, USA, 2004. American Diabetes Association:Clinical Practice Recommendations 2006: Position Statements, Diabetes Care, 2006; 29: Supplement 1. Childs B, Kruger D et al. Complete Nurse’s Guide to Diabetes Care, Eds. Childs B, Cypress M, Spolett G, USA, 2005.

02

Perşembe - Thursday

İnsülin pompa tedavisi



Günümüzde insülin tedavisi ile taklit edilmeye çalışılan sağlıklı bireylerdeki endojen insülin salınımıdır. Bunu en iyi taklit edebilen mevcut araç ise insülin pompasıdır. Pompa tedavisi insülin uygulamaları içinde alternatif bir yöntemdir. Tip 1 diyabetlilerin %5-10’unun, Tip 2 diyabetlilerin ise biraz daha azının insülin pompa tedavisine (sürekli cilt altı insülin infüzyonu – CSII) ihtiyaç duyduğu tahmin edilmektedir. Kullanımını sınırlayan en önemli iki faktör maliyeti ve iyi düzeyde hasta eğitim ve uyumunu gerektirmesidir.

• • •

22.  hafta

2011 Haziran - June P

S

Ç

P

C

C P

M T W T F S S

2011

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

HAZİRAN June

31 Mayıs

01

03

04

Salı - Tuesday

Cuma - Friday

Çarşamba - Wednesday

Cumartesi - Saturday

05

Pazar - Sunday

22.  hafta

İnsülin Tedavisi ve Uygulaması (Devam) Amerikan Diyabet Birliği tarafından tanımlanan Tip 1 diyabette insülin pompası endikasyonları

06

• Yetersiz diyabet kontrolü göstergeleri

Pazartesi - Monday

- Yüksek HbA1c > %7 • Kadınlarda > %6,5 gebeliğe hazırlanan > %5,5 gebe - Dawn fenomeni: (açlık glukozu >%140 mg/dL) - Günden güne çok değişken olan glukoz dalgalanlamaları Farkına varılmadan gelişen veya yardım gerektiren hipoglisemilerin olması Yaşam biçimine esneklik getirme gereksinimi (vardiyalı çalışma, iş seyahatleri gibi) Düşük dozda insülin gereksinimi (65 yaş, 10 yıllık yaşam beklentisi ve

eşlik eden hastalıkları olan diyabetlilerde sıkı metabolik kontrol önerilmez.

Gebelik Planlayan Diyabetli Kadınlarda

Tablo 1. Diyabetli bireylerde glisemi kontrol hedefleri İdeal

Hedef

Gebelikte

A1C